Fiela se Kind: studiegids | EduVibe Global

Oorsig

Die verhaal

Fiela se Kind speel af in die 1860's tussen die Lange Kloof en die Knysna-bos. 'n Drie-jarige wit seuntjie, Lukas van Rooyen, verdwaal in die bos. Nege jaar later word 'n wit kind, Benjamin, by die bruin Komoetie-familie ontdek. 'n Magistraat besluit hy is Lukas en gee hom terug aan die van Rooyens — 'n besluit gegrond op ras, nie op die waarheid nie.

Konteks

Die drama speel voor apartheid af, maar bevra alreeds die soort denke wat tot apartheid sou lei: dat ras 'n mens se identiteit en familie bepaal. Dit is 'n kragtige aanklag teen rassisme en 'n viering van moederliefde wat bo bloed staan.

Tipe drama

Realistiese drama in drie bedrywe met meerdere tonele. Gebruik tonele in die bos, die Lange Kloof, Knysna en die strand. Personasies en neweteks lei die opvoering.

Konflik

Sentrale konflik: Fiela teen die wet. Sy weet Benjamin is haar kind van haar hart, maar die wet bind kinders aan ras en bloed. Sub-konflikte: Lukas teen homself, Nina teen Elias, Barta teen haar gewete.

Volledige opsomming van die drama

Die drama open in die Knysna-bos waar Elias van Rooyen sukkel om houtkap te doen. Sy 3-jarige seun Lukas verdwaal terwyl sy ma, Barta, met die vuur sukkel. Die hele bosgemeenskap soek hom, maar na agt dae word hy as verlore aanvaar. Sewe maande later vind die boswagter 'n kinderskelet by die Gounarivier — moontlik Lukas, of dalk 'n bobbejaan s'n.

Nege jaar later in die Lange Kloof leef Fiela en Selling Komoetie met hul kinders Kittie, Dawid, Tollie, Emma en die 12-jarige Benjamin — 'n wit hanskind wat Fiela negen jaar gelede voor haar deur gekry het. Twee sensusmanne (Lange en Dikke) ontdek Benjamin, vermoed hy is die verlore Lukas, en die magistraat van Knysna ontbied hom.

By die hof wys Barta sonder twyfel uit dat Benjamin haar Lukas is. Die magistraat gee hom terug aan die van Rooyens met die woorde: "Jy is 'n wit kind en jy sal leer om soos 'n wit kind te praat." Fiela stap twee dae per voet Knysna toe om die saak aan te veg, maar die magistraat verbied haar om naby die kind te kom.

Lukas se nuwe lewe by die van Rooyens is brutaal. Elias slaan hom totdat hy hom Pa noem. Sy enigste vriend is Nina, die jonger suster wat lief is vir die bos se voëls en in bottels musiek maak.

As jongman verlaat Lukas die bos. Hy vind werk by John Benn as roeier in Knysna. Wanneer hy hoor dat sy broer Dawid (van die Komoeties) dood is, gaan hy terug Lange Kloof toe. Hy bly drie maande by Fiela. Hy raak verlief op Nina — sy "suster".

Die ontknoping kom wanneer Barta uiteindelik beken: sy het die verkeerde kind voor die magistraat as Lukas uitgewys. Sy het geweet dit was nie haar Lukas nie. Die "Lange" met die bril het haar voor die tyd ingelig — "Dis die een met die blou hempie aan." Die drama eindig wanneer Benjamin aan John Benn sê: "Van nou af is sy naam Benjamin Komoetie ... dan gaan hy terug Lange Kloof toe, na my mense."

Hoofkarakters

Fiela Komoetie

Sterk, geletterde bruin vrou wat grond besit. Benjamin se "ma van die hart" – onverskrokke, lojaal, met diep geloof.

Selling Komoetie

Fiela se man. Sagaardig. Brei velle en maak swepe. Leer Benjamin om te roei.

Benjamin / Lukas

Die wit kind in die middel van die stryd. Gesoek deur twee gesinne, twee identiteite.

Elias van Rooyen

Lukas se boswerker-"pa". Lui, gewelddadig, rassisties. Slaan vrou en kinders.

Barta van Rooyen

Lukas se "ma". Onderdrukte, swak. Lieg onder druk; beken later die waarheid.

Nina van Rooyen

Lukas se "suster". Slim, lief vir die bos en voëls. Maak musiek met bottels.

Bedryf vir bedryf

Eerste Bedryf — Die verdwyning en die ontdekking

Toneel 1 — Lukas verdwaal in die bos

Elias sukkel met houtkap in die digte mis. Barta sukkel met die vuur. Hul 3-jarige seun Lukas verdwaal. Agt dae lank soek almal tevergeefs. Sewe maande later vind die boswagter 'n klein geraamte by die Gounarivier.

Toneel 2 — Nege jaar later in die Lange Kloof

Twee sensusmanne, Lange en Dikke, ontdek die 12-jarige wit Benjamin by die Komoeties. Fiela verduidelik: "Hy is my hanskind". Dikke onthou die kind wat nege jaar gelede in die bos verdwaal het.

Toneel 3 — Die boswagter bring nuus

Elias word amper deur olifante doodgetrap. Die boswagter kom met 'n boodskap: hulle verlore seun is moontlik gevind. Elias en Barta moet Vrydag by die magistraat verskyn.

Toneel 4 — Benjamin moet hof toe

Lange en Dikke kom Benjamin haal. Fiela pak sy trommel en leer hom presies wat om aan die magistraat te sê: "jy sê my heer" — nie "baas" nie.

Tweede Bedryf — Die wet teen die liefde

Toneel 1 — Die uitkenning

Barta wys reguit na Benjamin tussen vier ander seuns. Die magistraat verklaar: "Jy is 'n wit kind en jy sal leer om soos 'n wit kind te praat."

Toneel 2 — Lukas se eerste tyd by die van Rooyens

Hy weier om Willem en Nina te groet. Nina deel haar geheim — bottels waarop sy musiek maak. Hulle sweer 'n eed.

Toneel 3 — Fiela by die magistraat

Fiela stap twee dae per voet Knysna toe. Sy sê vir haarself: "Seil soos 'n slang". Die saak is afgehandel — sy keer huis toe verslae.

Toneel 4 — Elias se geweld

Elias slaan Lukas met die osriem totdat hy hom Pa noem. Tuis sny hy Nina se "bos-hare" met 'n mes af.

Toneel 5 & 6 — Fiela keer terug

Fiela lees in die Bybel oor Salomo. Sy stap weer Knysna toe en konfronteer die magistraat self. Hy verbied haar om naby die kind te kom.

Toneel 7 — Boswagter Kapp se besoek

Boswagter Kapp kontroleer hoe dit met Lukas gaan. Elias en Barta lieg dat alles goed gaan.

Derde Bedryf — Vryheid en waarheid

Toneel 1 — Verlating van die bos

Lukas (19) en Nina (17) verlaat die bos. Nina kry werk by Miss Weatherbury op die dorp.

Toneel 2 — Dawid se dood

Lukas wil leer roei by Kaliel September. Nina vertel hom dat sy broer Dawid (van die Komoeties) dood is.

Toneel 3 — Terug Lange Kloof toe

Lukas noem Fiela "Ma". Hy bly drie maande. Fiela bied hom die Laghaans-grond op sy naam aan.

Toneel 4 & 5 — Konfrontasie met Barta

Lukas gryp Barta se arm en eis: "Is ek Lukas?" Sy hou vol: "Jy's Lukas."

Toneel 6 — Die waarheid

Barta beken: sy het die verkeerde kind voor die magistraat uitgewys. Die "Lange" het haar gefluister: "Dis die een met die blou hempie aan."

Toneel 7 & 8 — Benjamin se ware identiteit

By die strand sê Lukas vir John Benn: "Van nou af is sy naam Benjamin Komoetie ... dan gaan hy terug Lange Kloof toe, na my mense."

Temas

Die boodskap

Die wet en die samelewing kan onreg pleeg wanneer hulle ras bo waarheid stel. Maar liefde bly oorwin: die kind keer terug na waar sy hart tuis is. Die drama is 'n oproep tot menswaardigheid, geregtigheid en die erkenning dat 'n mens se identiteit nie deur ras bepaal word nie.

Sub-temas as gekleurde pille

Identiteit Ras en vooroordeel Moederliefde Onreg in die wet Geweld in die huis Vryheid teen vasgevangenheid Geloof en hoop Klasverskil Mag en magteloosheid Selfontdekking

Identiteit

Wie is Benjamin/Lukas regtig? Sy stryd om sy eie naam te kies is die ruggraat van die drama. Sy klimaks-woorde — "Ek is iemand" en "Van nou af is sy naam Benjamin Komoetie".

Ras

"Hoe kan 'n bruin mens 'n wit kind hê?" vra Nina. Die magistraat dwing Lukas om "soos 'n wit kind" te praat. Die drama spel die wortels van apartheid-denke uit.

Moederliefde

Fiela noem Benjamin "my hanskind". Sy stap dae lank, ly vernedering, koop grond op sy naam. Liefde wat veg.

Onreg

Die wet luister nie na 'n bruin vrou nie. "Ek verbied jou om naby die kind te kom." Selfs Salomo se wysheid uit Konings word verontagsaam.

Geweld in die huis

Elias slaan Barta, Nina, en Lukas. Hy noem dit sy "vaderlike plig". Die teenstrydigheid tussen liefde en geweld in dieselfde huis.

Ironie van "ras"

Elias kla dat Lukas slegte gewoontes by die "bruin mense" geleer het. Maar dis juis die bruin mense wat hom liefde, lees-en-skryf en familie-waardes geleer het.

Woordverklaring

Sleutelwoorde uit die drama wat jy moet ken. Swiep links/regs om die hele tabel te sien.

Woord	Betekenis
hanskind	'n Kind wat soos 'n hanslam aangeneem is — 'n kind wie se ma weggegooi het. Fiela se naam vir Benjamin.
hanslam	'n Lam wie se ma dit verwerp het en wat met die hand grootgemaak word.
sensus	Telling van alle inwoners van 'n streek. Lange en Dikke is sensusopnemers.
magistraat	Landdros wat reg spreek. Mr Goldsbury van Knysna besluit oor Benjamin.
weledele heer	Beleefde aanspreekvorm vir 'n hooggeplaaste man — wat Benjamin moet sê i.p.v. "baas".
baas	Aanspreekvorm wat bruin mense vir wit mans gebruik het — 'n teken van onderskeiding.
veldkornet	Plaaslike polisie-amptenaar; sheriff. Veldkornet Armstrong waak oor die spookskip.
boswagter	Amptenaar verantwoordelik vir die bos. Boswagter Kapp besoek die van Rooyens.
trommel	Klein metaal- of houtkoffer; 'n reisbagasie. Fiela pak Benjamin se trommel.
sjieling / oulap	Ou geldeenhede. Fiela knoop vyf sjielings in 'n lap vir Benjamin.
kaalgat	Spreektaal vir baie arm; "platsak". Fiela wil hê die magistraat moet sien hulle is nie kaalgat nie.
brei (velle)	'n Vel sag maak en bewerk. Selling brei dasvelle.
karwats / sweep	Soort sweep om diere mee aan te jaag.
osriem	Strap van osvel; word ook as sweep gebruik. Elias slaan Lukas met die osriem.
grootvoete	Eufemisme vir olifante wat die bos bewoon.
handbyl / kortsaag	Houtkapper se gereedskap.
kraffie	Klein glasflessie. Nina steel een van tant Gertjie om mee musiek te maak.
mondfluitjie	Klein instrument wat met die mond gespeel word; "harmonica".
spaan	Roeispaan; ook 'n roeier se posisie in 'n boot.
loodsboot	Klein boot wat groot skepe veilig in die hawe stuur. John Benn se werk.
gistermiddag	Die vorige middag — tipiese Afrikaanse tydsuitdrukking.
foeter	Pak slae gee; uitskel. "Dan foeter ek jou."
"seil soos 'n slang"	Idioom — om jouself te verneder voor 'n meerdere.
"probeer visvang in 'n emmer"	Idioom: om iets onmoontlik te probeer.
"die wyfie dans"	Wanneer 'n vroulike volstruis gereed is om te paar.
opgehuil / lanfer	Klaar gehuil / swart rouklere.
toebetrou	Toevertrou. "Die Here het my aan Ma toebetrou."

Belangrike Aanhalings

Sleutel-aanhalings ontleed vir stylfigure, simboliek, ironie en klimaks-funksie.

1. Die hanskind-metafoor

Hy is my hanskind, ek het hom gekry waar sy ma hom gelos het.

— Fiela, Eerste Bedryf Toneel 2

Simboliek: "hanskind" verbind Benjamin met 'n hanslam — 'n lam wie se ma dit weggegooi het. Dit simboliseer Fiela se aanvaarding van die kind soos 'n boer 'n weeslam aanneem.

Tema-konneksie: stel die hooftema daar — dat 'n ma sy is wat 'n kind grootmaak.

2. Die ooi-metafoor

'n Ooi wat haar lam weggooi draai nie om nie.

— Fiela, Eerste Bedryf Toneel 2

Metafoor: Benjamin se biologiese ma word vergelyk met 'n ooi wat haar lam vewerp het.

Ironie: Fiela weet nie dat Barta wel sou omdraai en hom terug sou eis nege jaar later nie.

3. Die magistraat se uitspraak — KLIMAKS

Jy is 'n wit kind en jy sal leer om soos 'n wit kind te praat.

— Magistraat Goldsbury, Tweede Bedryf Toneel 1

Klimaks-funksie: die draaipunt van die drama. Hier verloor Fiela haar kind en begin die wettige wegvat van Benjamin se identiteit.

Rasse-ironie: die kultuur waarin hy grootgeword het — wat hom liefgehad het — moet uitgewis word.

Magsimboliek: die magistraat se woord is wet. Een man bepaal 'n kind se hele identiteit.

4. Elias se "vaderlike plig" — IRONIE

Dis my vaderlike plig om sy kinders te slaan.

— Elias, Tweede Bedryf Toneel 2

Ironie: "vaderlike plig" impliseer liefde — maar Elias praat van fisiese geweld. Vader en slaan staan in skerp kontras.

Karakterisering: Elias verklee geweld as liefde.

5. Barta se leuen onder eed

Wie anders? Wie anders? Jy's Lukas. Ek het dit voor die magistraat gesweer en ek sweer dit weer.

— Barta, Derde Bedryf Toneel 4

Herhaling: Barta herhaal asof sy haarself oortuig.

Ironie: sy weet sy lieg. Die "Lange" het haar "die een met die blou hempie aan" uitgewys.

6. Fiela se selfvernedering

Seil soos 'n slang, as jy voor 'n wit mens verleë staan moet jy lag buk.

— Fiela, Tweede Bedryf Toneel 3

Simboliek: die slang simboliseer onderwerping — 'n diepe vernedering.

Tema: klasverskil en die magteloosheid van 'n bruin vrou voor die koloniale wet.

7. Die Here se rol

Die Here het my aan Ma toebetrou.

— Benjamin se voorbereide antwoord, Eerste Bedryf Toneel 4

Religieuse simboliek: Fiela skryf Benjamin se aankoms aan God toe — 'n geskenk.

8. Personifikasie van die wet

Dit lyk vaal en stroef, net soos die wet.

— Beskrywing van die magistraat se kantoor, Tweede Bedryf Toneel 3

Personifikasie: "die wet" kry menslike eienskappe — vaal en stroef.

Simboliek: die gebou word 'n simbool vir die koloniale regstelsel.

9. Lukas se identiteit-stelling — KLIMAKS

Een man se wil, een man se mag. Ek kan hom met my kaal hande vermoor. Ek is iemand.

— Lukas/Benjamin, Derde Bedryf Toneel 6

Klimaks-woord: "Ek is iemand" — die geboorte van sy ware identiteit.

Karakterontwikkeling: Lukas het van 'n hulpelose kind tot 'n volwasse man gegroei. Hy kies wie hy is.

10. Die ontknoping

Van nou af is sy naam Benjamin Komoetie ... dan gaan hy terug Lange Kloof toe, na my mense.

— Benjamin aan John Benn, slot van die drama

Klimaks/Ontknoping: Benjamin kies sy naam en sy mense.

Simboliek: "Komoetie" word 'n eerbare ou Hottentot-naam genoem deur John Benn.

John Benn se glimlag: die laaste neweteks beskryf 'n glimlag in sy baard — geregtigheid het uiteindelik geseëvier.

Flits-Kaarte

Tik op enige kaart om die antwoord te sien.

Vasvra

20 Vrae • 8 Minute

Toets jou kennis oor Fiela se Kind. Jy het 8 minute. Die tellingteller hou tred met jou vordering.

Blokraaisel

Vul die antwoorde in. Tik "Kontroleer" om jou antwoorde na te gaan.

Dwars (→)

1. Fiela noem Benjamin haar ___ (8)

5. Lukas se gewelddadige boswerker-"pa" (5)

6. Bruin "ma" wat vir Benjamin liefhet (5)

7. Benjamin se naam in die Komoetie-gesin (8)

8. Stad waar die magistraat sy hof het (6)

Af (↓)

2. Fiela en Selling se van (8)

3. Lukas se "suster" wat met bottels musiek maak (4)

4. Lukas se "ma" — die een wat hom valslik uitgewys het (5)

Eksamen

Werklike eksamenvraag uit Afrikaans FAL P2 Graad 12, September 2022, Vraag 7. Tik "Toon Antwoord" by elke vraag om die memo te sien. Totaal: 35 punte.

Teks M (Eerste Bedryf Toneel 4)

Selling kom op. Sit en staar in die kers.

BENJAMIN: Ma ...

FIELA: Hou stil jou voet, Benjamin. Ma het jou goed in die klein trommel gepak. Jou slaaphemp onder, dan jou ander goed en bo-op jou beste broek en jou nuwe hemp. Die hemp trek jy Vrydag aan, en jy trek dit weer uit as jy klaar voor die magistraat was. Moenie hom opfrommel nie.

FIELA: En Dawid leen vir jou sy beste baadjie ... Die vyf sjielings wat Ma in die lap knoop, los jy net so in die trommel. Dis vir ingeval.

BENJAMIN: Wat se ingeval?

FIELA: Vir ingeval die magistraat vra of jy geld het. Sodat hy kan sien die Komoeties is nie kaalgat nie.

BENJAMIN: Sê nou ek verloor die geld?

FIELA: Dan foeter ek jou.

SELLING: Ek wonder of dit nie beter sal wees as hy liewerste vir die magistraat "weledele heer" sê nie.

(1) 7.1.1 Kies die korrekte antwoord uit dié tussen hakies: Benjamin was (opgewonde/bang) om Knysna toe te gaan.

bang

(1) 7.1.2 Wat was die doel van Benjamin se besoek aan Knysna?

Hy moes voor die magistraat verskyn. / Hulle wou uitvind of hy Lukas van Rooyen is.

(1) 7.1.3 Lange en Dikke het vir Benjamin in die Lange Kloof ontdek toe hulle met 'n ... besig was.

sensusopname

(1) 7.2.1 Kan jy verstaan waarom Fiela geskok was toe hulle weer verskyn het om vir Benjamin te kom haal? Motiveer.

Ja, want sy het geglo hulle sal nie meer kom nie omdat 'n paar maande verbygegaan het. OF Nee, sy moes geweet het hulle sal terugkom.

(1) 7.2.2 Stem jy saam dat dit verkeerd van Lange en Dikke sou wees om vir Benjamin by Fiela te los? Motiveer.

Ja, in daardie tyd kon bruin en wit nie in een huis saamwoon nie. OF Nee, hulle kon sien Benjamin is gelukkig en goed versorg by Fiela.

(1) 7.2.3 Noem EEN manier hoe Lange en Dikke vir Fiela as ondergeskik behandel het.

Hulle het haar as 'vrou' aangespreek, nooit haar naam gebruik nie. / Hulle praat met minagting.

(2) 7.2.4 Hoe het Fiela die stereotipe van daardie tyd gebreek? Noem TWEE feite.

Fiela kon lees en skryf. EN Fiela het grond besit/geld gehad.

(1) 7.3.1 Hoe moes Benjamin die magistraat aanspreek?

Weledele Heer.

(2) 7.3.2 Dis duidelik dat Fiela se huisgesin vir mekaar omgee. Gee TWEE bewyse uit die teks.

Dawid leen sy beste baadjie vir Benjamin. / Benjamin kry 'n nuwe hemp. / Benjamin kry vyf sjielings. (Enige TWEE)

(2) 7.3.3 Benjamin moes die Lange Kloof verlaat. Noem TWEE dinge wat hy baie sal mis.

Sy familie in die Lange Kloof / sy ma, Fiela / die lekker kos / die oopte van die Bos / die volstruise. (Enige TWEE)

(1) 7.3.4 Watter woord in die uittreksel dui daarop dat Fiela 'n streng ma is?

'foeter'

(2) 7.4 Hoe sou Benjamin kon bewys dat hy slim is en 'n goeie opvoeding kry?

Hy kon lees en skryf.

(1) 7.5 Dink jy Selling is 'n beter persoon om vir Benjamin voor te berei? Motiveer.

Ja, hy was al in die tronk en weet hoe dit werk. OF Nee, Fiela as ma weet hoe om met mense te onderhandel.

Teks N (Derde Bedryf Toneel 2)

KALIEL: Ag, regtig? En hy't jou seker ook gesê hy soek 'n roeier vir Kaliel September se spaan.

LUKAS: Wie's Kaliel September?

KALIEL: (soos waarskuwing en uitdaging) Ek.

KALIEL: (dreigend) Ja! Ek wag net vir die regte skip om in te kom ...

LUKAS: (paai) Ek soek nie 'n ander man se werk nie, ek soek my eie werk.

KALIEL: Loop soek dan werk daar agter op die dorp. By Thesens se plek ...

LUKAS: Ek wil nie klippe dra nie, ek soek werk hier by die water en by die skuit.

KALIEL: As ek na die klere aan jou lyf kyk, lyk jy vir my soos een wat uit die Bos gekruip het.

(1) 7.6 Waarom het Lukas onmiddellik in Knysna tuis gevoel?

Hy het van die see gehou.

(1) 7.7 Waarom het Lukas die bos verlaat?

Elias het hom gestuur om vir Nina te gaan haal.

(1) 7.8.1 Watter tradisie van die Bosmense het Nina nie meer gevolg nie?

Sy het nie meer geld huis toe gestuur nie.

(1) 7.8.2 Dink jy Nina het reg opgetree toe sy Elias so ondermyn het? Motiveer.

Ja, sy bly nie meer by hulle nie. OF Nee, sy is nog altyd hulle kind, sy moet na hulle luister.

(1) 7.8.3 Watter posisie het sy by Miss Weatherbury beklee toe sy vir die tweede keer daar gaan werk het?

gesellin

(1) 7.8.4 Hoe het Nina simbolies van die Bos afskeid geneem?

Sy het haar botteltjies begrawe.

(1) 7.9 Stem jy saam dat Kaliel bedreig deur Lukas gevoel het? Motiveer.

Ja, hy was bang Lukas vat sy werk. OF Nee, hy is maar van nature kortaf.

(1) 7.10.1 Dink jy Kaliel wou regtig weggaan? Verduidelik.

Nee, hy kry nie juis werk op die skepe nie, daarom maak hy asof hy wil weggaan.

(1) 7.10.2 Volgens Kaliel moet 'n mens (seebloed/soutbloed) in jou are hê.

soutbloed

(2) 7.10.3 Beskryf die ooreenkoms wat Lukas met Kaliel gemaak het.

Lukas sal vir Kaliel vir kos en slaapplek werk.

(1) 7.10.4 Hoe het Lukas bewys dat hy integriteit het?

Lukas sê dat hy nie 'n ander se werk soek nie. / Lukas het geweier om bloubokkiestrikke te stel.

(1) 7.11 Die manier waarop Kaliel van die bosmense gepraat het, dui daarop dat hy hulle ...

B / minag OF D / op hulle neerkyk

(1) 7.12 Hoe het Lukas se verblyf in Knysna hom weer aan sy familie in die Lange Kloof verbind?

Hy het 'n boodskap gekry dat sy broer, Dawid, dood is.

(4) 7.13 Pas die gebeure in KOLOM B by die aanhalings in KOLOM A.

7.13.1 D — Elias dwing vir Lukas om vir hom Pa te sê.
7.13.2 E — Fiela stap vir die tweede keer Knysna toe.
7.13.3 A — Nina stuur nie meer geld huis toe nie.
7.13.4 B — Fiela praat met die konstabel op Knysna.

Totaal: 35 punte

Bron: Afrikaans EAT V2, Eastern Cape, September 2022 — Vraag 7

DBE Mei/Junie 2026 – Vraag 7

Werklike eksamenvraag uit Afrikaans FAL P2 Graad 12, DBE Mei/Junie 2026, Vraag 7. Tik "Toon Antwoord" by elke vraag om die memo te sien. Totaal: 35 punte.

Teks M

FIELA (op band): ... Vaal en stroef. Soos die wet. Dit het gevoel of die dooie vensters my aangluur omdat ek voor hulle durf talm. Waar is hy? Waar is die kind? Onder watter dak kruip die twee vredestoorders weg? (FIELA gaan klop aan deur. Deur oop.)

MAN: Yes?

FIELA: Ek moet met die magistraat praat, baas. Dit is dringend. Ek het twee dae geloop om hier te kom.

MAN: Could you repeat that in English?

FIELA: Here, baas, roep vir my iemand wat Hollands kan praat. Ek moet die magistraat sien.

MAN AF.

FIELA (op band): Seil soos 'n slang, Fiela! As jy voor 'n wit mens verleë staan, moet jy laag buk.

Die skoonmaker, 'n bejaarde bruin man, kom op met besem en emmer.

FIELA: Mens, ek kan jou amper met die hand groet. Waar is die magistraat?

SKOONMAKER: Oppie bank, antie.

FIELA: Loop sê vir hom Fiela Komoetie van die Lange Kloof is te voet hier om hom te sien.

SKOONMAKER: Weet mister Goldsbury van antie?

FIELA: Hoe sal hy weet as niemand hom loop sê nie? Kan hy Hollands praat?

SKOONMAKER: Ja.

FIELA: Wat 'n genade. Nou loop sê vir hom ek is hier.

SKOONMAKER: Waaroor wil antie die magistraat sien?

FIELA (vererg haar): Dit is nie jou saak nie.

SKOONMAKER: Die magistraat is besig, antie.

FIELA: Hy sal ophou besig wees as hy hoor dat ek 'n ernstige klagte te lê het.

(4) 7.1 VOLTOOI die volgende paragraaf feitelik korrek deur die ontbrekende woorde uit die drama neer te skryf. Skryf slegs die EEN korrekte woord langs die vraagnommers (7.1.1 tot 7.1.4) neer. Die Komoeties bly in die Lange Kloof op die plaas, (7.1.1) … Daar boer hulle met bokke, skape, koring en mielies. Hulle het ook twee (7.1.2) …, Skopper en Pollie. Hulle verkoop gewoonlik al hulle produkte aan die smous, Meneer (7.1.3) … Op ’n dag het daar twee mans aangekom wat deur die Goewerment gestuur is om al die mense in die land te tel. Fiela moes die (7.1.4) … bring waarin haar familie se inligting neergeskryf was.

7.1.1 Wolwekraal; 7.1.2 volstruise; 7.1.3 Rossinski; 7.1.4 Bybel/Grootboek.

(1) 7.2 Wat het die vredestoorders belowe voordat hulle vir Benjamin Knysna toe gevat het?

Hulle het belowe dat hulle Benjamin (na ’n paar dae) (Saterdag) sal terugbring/mooi na Benjamin sal kyk.

(1) 7.3.1 “Onder watter dak kruip die twee vredestoorders weg?” (Reël 2 en 3) Na wie verwys Fiela as sy van die “twee vredestoorders” praat?

Na … die twee sensusmanne / Lange en Dikke / die twee mans wat die mense kom tel het/Benjamin kom haal het/weggevat het / twee mans van die Goewerment. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.3.2 Wat beteken dit binne konteks van die drama?

Hierdie twee mans het die Komoeties se vrede weggeneem/die gesin uitmekaar geskeur/probleme vir hulle veroorsaak toe hulle Benjamin weggeneem het. / Die Komoeties het in vrede met mekaar en ander mense geleef, totdat die sensusmanne daar opgedaag het/Benjamin weggevat het. / Hierdie twee mans het die vrede in Fiela se gesin/Benjamin se lewe versteur. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.4.1 “Seil soos ’n slang, Fiela!” (Reël 12) Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Dit is ’n voorbeeld van (’n vergelyking/personifikasie).

’n vergelyking

(1) 7.4.2 Wat beteken dit binne konteks van die uittreksel?

Fiela moes nou/in hierdie situasie die minste wees. / Fiela moes nou nederig bly/mooi praat om gehelp te word. / Fiela moes wys dat sy daar is omdat sy hulp nodig gehad het. / Fiela het geweet sy mag nie die magistraat kwaad maak nie. / Fiela het verleë gestaan voor die mag van die magistraat. / Fiela het vir haarself gesê dat sy kalm moes bly. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.5 Waarom het Fiela gevoel asof sy die skoonmaker sommer met die hand kon groet?

Die skoonmaker het … aandag aan haar gegee/haar nie net geïgnoreer/weggestuur nie. / darem vir haar inligting gegee. / met haar gepraat in ’n taal (Afrikaans/Hollands) wat sy verstaan. / haar gehelp om meer van die magistraat uit te vind. Die skoonmaker was ’n bruin man soos Fiela. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.6 Fiela was geïrriteerd met almal by die hof op Knysna. Waarom is dit regverdig dat Fiela so gevoel het?

Niemand wou haar regtig help nie. / Niemand het verstaan waarom sy die magistraat so dringend wou sien nie. / Sy wou uitvind waar haar kind was/het haar kind gesoek. / Hulle het nie besef hoe moeilik dit vir haar was om by die hof uit te kom nie. / (Sy het net gepleit om die magistraat te sien, maar) niemand luister regtig na haar nie. / Hulle het dit moeiliker gemaak deur Engels te praat. / Sy was ernstig omtrent hierdie saak, maar hulle het haar tyd gemors. / Hulle almal het gesê hoe besig die magistraat was. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.7 Waarom laat dit jou goed voel dat Fiela bereid was om te voet tot in Knysna te stap?

Dit laat my goed voel, want … dit het gewys hoe belangrik Benjamin/die saak vir haar was. / sy het alles in haar vermöë gedoen om Benjamin terug te kry. / geen moeite was vir haar te veel om haar bes vir Benjamin te doen nie. / dit is wat ’n ma wat omgee, sal doen. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.8 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. “Wat ’n genade. Nou loop sê vir hom ek is hier.” (Reël 22) Die toon in Fiela se woorde is een van … A hoop. / B frustrasie. / C moedeloosheid / D verligting

D/verligting

(2) 7.9 Die Komoetie-kinders het ’n goeie lewe op die plaas gehad. Gee TWEE voorbeelde van hoe hierdie ruimte die kinders se lewens positief beïnvloed het.

Die kinders het … by Fiela van die Bybel geleer. / skool toe gegaan/somme gemaak/leer lees. / geleer van diere en die plaas. / het mekaar gehelp. / geleer om te deel. / soos kinders gespeel/geleef. / van liefde/omgee/goeie maniere/sin vir verantwoordelikheid/respek/dissipline geleer. / ’n goeie ma/pa gehad. / geleer om hulle deel te doen/nie lui te wees nie. / goeie kos gekry/geëet wat op die plaas gekweek is. / nie mishandeling/swaar werk beleef nie. / in ’n huis gewoon wat nie hulle gesondheid belemmer het nie. (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.10 Die skoonmaker het die magistraat gebring om met Fiela oor die ernstige klagte te praat. Gee ’n feit uit die drama om te sê waarom hierdie stelling ONWAAR is.

Die konstabel het saam met die skoonmaker teruggekom. / Die magistraat het net ’n boodskap gestuur dat die saak afgehandel is. / Die magistraat het nie self gekom nie/met Fiela gepraat nie/was (altyd) besig op die bank. / Die skoonmaker het net gesê dat die magistraat besig is. / “Die magistraat is besig, antie.” (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(2) 7.11 Een van die lewenslesse in hierdie drama is om aan te hou en op die goeie te fokus. Watter TWEE positiewe gevolge het dit vir Fiela as hoofkarakter gehad?

Fiela kon die grond wat sy vir Benjamin gekoop het, vir hom gee. / Fiela kon weer net Benjamin se ma wees/vir hom goeie raad gee. / Nina kon nou deel wees van Fiela-hulle se lewens. / Fiela kon weet dat sy die hele tyd reg was deur te glo dat Benjamin nie Lukas van Rooyen was nie. / Fiela kon weer vir Benjamin haar liefde wys soos in die verlede (en hom versorg). (Enige TWEE of soortgelyk aan bogenoemde)

Teks N

MAGISTRAAT: Besef jy met wie jy praat?

FIELA: Nee, baas, maar die eintlike een met wie ek wil praat, die een wat sy lyf oor my grootmaakkind staan Salomo hou het, is die magistraat.

MAGISTRAAT: Jy staan voor die magistraat. Ek is die magistraat.

FIELA (snak na haar asem): Dan staan ek nou uiteindelik voor die regte man, weledele heer. Dan kan ons die ding nou uiteindelik van voor af praat.

MAGISTRAAT: Die kind is aan sy ouers terugbesorg, die saak is afgehandel.

FIELA: Dis nie die voorpunt van die saak nie, weledele heer. (Verskeie deure oop. Mense loer uit.) Die voorpunt lê by hoe weledele heer uitgereken het 'n kleine kind van drie tot agter in die Lange Kloof gekom het?

MAGISTRAAT: Ek rig aan jou 'n laaste waarskuwing, die saak is afgehandel.

FIELA: Was weledele heer al ooit hier agter deur die Bos en oor die berge?

MAGISTRAAT: Die moeder van die kind het hom onmiddellik tussen vier ander uitgeken!

FIELA: Wie sê die bosvrou het die kind nie per ongeluk reg uitgewys nie?

MAGISTRAAT: Sy het nie. Daar was 'n getuie by.

FIELA: Baas, ek het ver gekom, ek staan verkommer oor die kind, ek staan nie vandag hier voor weledele heer vir myself nie, ek staan vir 'n kind. God vergewe ons baie, maar God vergewe ons nie die kwaad wat ons 'n kind aandoen nie. Ek staan vandag in baas se mag ...

(4) 7.12 Skryf die volgende VIER gebeure onder mekaar in die korrekte VOLGORDE neer soos wat dit in die drama gebeur. • Fiela het twee keer na die veldkornet gaan soek, maar hy was elke keer weg. • Fiela het ’n klein seuntjie voor haar deur gekry. • Fiela wou vir Petrus Zondagh van die kind vertel, maar hy was by die see. • ’n Kind het in Kom-se-Bos weggeraak.

1. ’n Kind het in Kom-se-Bos weggeraak. 2. Fiela het ’n klein seuntjie voor haar deur gekry. 3. Fiela wou vir Petrus Zondagh van die kind vertel, maar hy was by die see. 4. Fiela het twee keer na die veldkornet gaan soek, maar hy was elke keer weg. (Kandidaat kry ’n punt vir elke gebeurtenis wat op die korrekte plek is.)

(1) 7.13 Kies die KORREKTE antwoord om die sin mee te voltooi. “… die een wat sy lyf oor my grootmaakkind staan Salomo hou het …” (Reël 2 en 3) Met hierdie woorde bedoel Fiela dat hierdie een … A die Bybel en Salomo baie goed geken het. / B haar grootmaakkind van Salomo geleer het. / C presies dieselfde gedoen het as wat Salomo gedoen het. / D gedink het sy besluit oor Fiela se grootmaakkind is die regte besluit.

D/gedink het sy besluit oor Fiela se grootmaakkind is die regte besluit.

(1) 7.14 Hoe wys Fiela dat sy dink die magistraat weet nie alles nie?

Fiela het … reguit gesê hulle moet die saak van vooraf bespreek. / gevra hoe die magistraat kon dink dat die klein kind alleen oor die berge kon stap. / gevra of die magistraat al self agter die bos en oor die berge was om te weet hoe dit lyk. / gevra hoe seker hy was dat die bosvrou nie per geluk reg geraai het oor die kind nie. / baie vrae gevra. / gevoel dat die Bosvrou moes kom sê watter klere die kind aangehad het die dag toe hy weggeraak het. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.15.1 Fiela was bekommerd oor haar grootmaakkind. Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. Fiela ervaar innerlike konflik oor Benjamin, want sy het geweet dat (hy baie bang moes wees/dit eintlik die beste vir hom was).

hy baie bang moes wees

(1) 7.15.2 Motiveer jou antwoord op VRAAG 7.15.1.

Fiela het al sy vrae gehoor voordat Benjamin weggeneem is/gesien hoe bang hy voor die tyd was. / Benjamin het net die Komoeties/Fiela as ma geken. / Benjamin het baie beskermend grootgeword. / Fiela het hom belowe dat hy sou terugkom en nou weet sy nie eers waar haar kind was nie. / Die kind het net die plaaslewe geken. / Hy was tussen wildvreemde mense/omstandighede wat hy glad nie geken het nie. / Hy was tussen mense wat nie goed geleef het nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde. Die antwoord op VRAAG 7.15.1 moet reg wees om die punt by VRAAG 7.15.2 te verdien.)

(1) 7.16.1 “Die kind is aan sy ouers terugbesorg, die saak is afgehandel.” (Reël 7) Kies die KORREKTE antwoord uit dié tussen hakies. As gevolg van die wette van daardie tyd, was die magistraat (partydig/manipulerend) in hierdie saak.

partydig

(1) 7.16.2 Motiveer waarom dit geloofwaardig is binne konteks van die drama.

Die wet was dat ’n wit kind nie by bruinmense kon grootword nie. / Die kind was wit en Fiela was bruin. / Die bosvrou was wit. / Die bosvrou/wit vrou het dadelik die kind as hare uitgeken. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.17.1 Baie van die karakters se optrede is ironies. Kies die karakter se optrede uit KOLOM B wat by die stelling in KOLOM A pas om dit ironies te maak. Benjamin was Fiela se hanskind, maar sy … A kon sien dat Benjamin nie iemand was vir agterloop nie. / B het opgestaan teen die mishandeling van die seun. / C het swaar gekry toe liefde op sy pad kom. / D het hom meer beskerm as die ander. / E wou nie weer deel word van die lewe van houtkappers nie.

D/het hom meer beskerm as die ander.

(1) 7.17.2 Selling het Fiela se leiding aanvaar, maar hy … A kon sien dat Benjamin nie iemand was vir agterloop nie. / B het opgestaan teen die mishandeling van die seun. / C het swaar gekry toe liefde op sy pad kom. / D het hom meer beskerm as die ander. / E wou nie weer deel word van die lewe van houtkappers nie.

A/kon sien dat Benjamin nie iemand was vir agterloop nie.

(1) 7.17.3 Nina was baie lief vir die Bos, maar sy … A kon sien dat Benjamin nie iemand was vir agterloop nie. / B het opgestaan teen die mishandeling van die seun. / C het swaar gekry toe liefde op sy pad kom. / D het hom meer beskerm as die ander. / E wou nie weer deel word van die lewe van houtkappers nie.

E/wou nie weer deel word van die lewe van houtkappers nie.

(1) 7.17.4 Barta was bang vir Elias, maar sy … A kon sien dat Benjamin nie iemand was vir agterloop nie. / B het opgestaan teen die mishandeling van die seun. / C het swaar gekry toe liefde op sy pad kom. / D het hom meer beskerm as die ander. / E wou nie weer deel word van die lewe van houtkappers nie.

B/het opgestaan teen die mishandeling van die seun.

(1) 7.18 Wat was die direkte gevolg van Lukas wat as grootmens vir die bosvrou gaan vra het wat die waarheid is?

Die bosvrou moes … erken dat hy nie haar kind was nie. / erken dat sy gelieg het. / erken dat sy die verkeerde kind gekies het. / erken dat sy voorgesê was. / die waarheid gepraat het. Lukas … het sy identiteit gevind (nadat hy nie geweet het wie hy was nie). / het uitgevind dat die bosvrou gelieg het/die feite gekry. / het geweet dat hy Benjamin Komoetie was. / kon sy identiteit kies/kies om na Fiela-hulle toe terug te gaan. / kon sy liefde aan Nina verklaar. / kon kies om Fiela se kind te wees. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.19 “God vergewe ons baie, maar God vergewe ons nie die kwaad wat ons ’n kind aandoen nie.” (Reël 18 en 19) Waarom kan jy in hierdie situasie met Fiela se woorde identifiseer?

Ek kan hiermee identifiseer, want … dit is wat die Bybel ons leer. / ’n kind mag nie verkeerd behandel word nie. / ’n kind vertrou grootmense/die wet/die reg. / ’n mens moet baie versigtig wees om ’n kind seer te maak. / kinders kry maklik seer/verstaan nie onreg nie. / kinders is afhanklik/weerloos. / is deur God gegee om beskerm te word. / daar is ’n onreg teen Benjamin gedoen. / hy is van die enigste ma/familie wat hy geken het, weggevat. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)

(1) 7.20 Alles sal goed uitwerk as jy nooit ophou om na antwoorde te soek nie. Waarom kan ons sê dat die titel, Fiela se kind, by hierdie tema in die drama pas?

Die titel pas by hierdie tema, want Lukas kon … wees wie hy wou wees. / Nina liefhê. / weer die Komoeties in sy lewe hê. / sy passie vir die see uitleef. / finaal afskeid neem van die Bos/die mishandeling in die Bos. / by Fiela se planne vir sy toekoms inval. Fiela het haar kind teruggekry. / Fiela het nooit opgegee op Benjamin nie. (Enige EEN of soortgelyk aan bogenoemde)